DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (DEHB)

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu gelişim düzeyine göre uygun olmayan aşırı hareketlilik, dikkati sürdürmede güçlük ve yetersiz dürtü kontrolü gibi temel belirtilerin görüldüğü bozukluktur. Kişide doyumsuzluk, engellenme eşiğinin düşük olması, tutarsızlık, kararsızlık,sebatsızlık, sosyal yetilerde tutarsızlık,duruma odaklanma ve dikkatini toplayabilme becerilerinde düşüklük gibi özellikler vardır. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu birden fazla alanda işlevsellikte bozulmaya yol açan bir rahatsızlıktır. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısının 7 yaşından önce konmuş olması tanısal bir zorunluluktur.

Kızlara oranla erkeklerde 5/1 oranında daha fazladır.

erişkinlik dönemlerinde de dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri sürer. Bozukluk kişinin kişiler arası ilişkilerini, okul ve meslek yaşamını olumsuz yönde etkilemektedir

AYIRICI TANI

DEHB belirtilerinin çoğu başka psikiyatrik bozukluklarda da görülebilir. Bu nedenle ayırıcı tanıda dikkatli olunmalı ve belirtilerin hangi sorundan kaynaklandığı araştırılmalıdır. Dikkat edilmesi gereken noktalar:

1. DEHB’nun diğer psikiyatrik bozukluklardan ayrılması.


2. DEHB’na eşlik edebilecek diğer psikiyatrik bozuklukların araştırılması


3. DEHB’na benzer belirtilerle giden diğer tıbbi bozuklukların araştırılması

      Tiroid bezi hastalıkları

      Beyinde yapısal bozukluklar

      Bazı ilaçların yan etkileri ( epilepsi, kalp, astım ilaçlarının bazıları)

      Bazı nörolojik bozukluklar (epilepsi, Sydenham koresi)

      Frajil-X sendromu

      Kurşun zehirlenmesi

      Anemi, uyku apnesi

4. DEHB’na benzer belirtilerle giden psikolojik bozuklukların araştırılması

Tanı koyarken :

1. Aile ve çocukla ilk görüşme, bilgi alma


2. Ailenin doldurduğu ölçekler (Conner’s DEHB Ölçeği, Turgay DSM-IV’e göre Yıkıcı Davranım Bozuklukları  Tarama Ölçeği, Hacettepe Yıkıcı Davranım Bozuklukları Ölçeği


3. Okul ve öğretmenden alınan bilgiler ve öğretmenin doldurduğu ölçekler (ebeveyne doldurulan ölçekler öğretmene de doldurulur.)


4. Çocuğun değerlendirilmesi

DEHB YE EŞLİK EDEN PSİKİATRİK BOZUKLUKLAR

Karşıt olma-karşı gelme bozukluğu (%35-65)

Davranım Bozukluğu (%20-45)

Özel Öğrenme Bozukluğu (%20-35)

Depresyon ve diğer duygudurum bozuklukları (%3-75)

Anksiyete (kaygı) bozuklukları (%5-15)

DEHB NİN TİPLERİ:

Bileşik Tip: Genelde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu dendiğinde akla gelen tipdir.dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri birlikte bulunur.

Hiperaktivite ve İmpulsivitenin Önde Geldiği Tip: Hiperaktivite ve impulsivite belirtileri belirgin iken dikkat eksiklği belirtileri daha az gözlenir.Okul başarıları kötü değildir ama bulundukları ortamlarda uyum sorunu yaşarlar.

Dikkat eksikliğinin Önde Geldiği Tip: Bu tipde dikkat eksiklği belirtileri belirgindir.Bu tipin özelliklerini taşıyan kişilerin ders başarıları iyi değildir ancak hiperaktivite ve impulsivite belirgin olmadığından uyum sorunları yaşamazlar.

Dil ve Konuşma Bozuklukları

Yönergeleri takip etmesi ve uygulaması zordur. Sorulara yanıt verirken konuşucunun sözünü bitirmesini beklemezler. Kullandıkları cümlelerin gramatik yapısı zayıf ve kötü biçimlendirilmiştir. Konuşmadaki en büyük problem ise kullanım alanındadır. Dinleyiciye uygun dil kullanımı yoktur. Öğretmeniyle-arkadaşıyla aynı dili kullanarak konuşur.

Konuşma paterni çocukta çocuğa farklılık göstermektedir.

Dil ve konuşma terapisti çocuğun akranlarıyla iletişimini gözlemlemelidir. Ve öğretmen, aile ve arkadaş çevresinden bilgi toplamalıdır. Aileyle çocuğun dil gelişimine dair görüşmeler yapılmalıdır.

Dil becerileri, akıcılık, sesletim, gramer kullanımı, semantik yapılar, fonemik farkındalık, sentaks, pragmatik yapılar değerlendirilmelidir. Çocuğun planlama, organize etme, detaylara olan dikkati incelenmelidir. Bireyin güçlü ve zayıf yönleri belirlenip buna uygun terapi programı çizilmelidir.

Referanslar

http://www.hiperaktivite.org.tr/dehbtani.html

www.psikolog.biz

www.asha.org

Her türlü soru ve düşünceleriniz için buraya tıklayarak bizimle iletişime geçebilirsiniz.